مننژیوم مغزی؛
علائم، تشخیص و روش های درمان
وقتی در MRI نوشته شده باشد تومور “مننژیومای مغزی”، اولین احساس بیشتر افراد، ترس است. اما این تومور در اکثر موارد خوش خیم است و در مواردی نیاز به جراحی سریع و اورژانس ندارد.
در این صفحه توضیح می دهم که مننژیوما چیست و چطور تصمیم درمانی میگیریم.
- نوشته: دکتر زهرا سالاری نژاد – جراح مغز و اعصاب
مننژیوما چیست؟
مغز شما شبیه یک گوی ارزشمند است که دور آن را سه لایه محافظ به نام مننژ ( Meninges) پوشانده است. مننژیوما از سلول های همین لایه های محافظ ایجاد می شود و نه از بافت مغزی. مننژوما رشد آهسته دارد و گاه به صورت اتفاقی در MTI/CT مشاهده می شود.
به همین دلیل اکثر مننژیوما خوش خیم هستند و به سایر قسمت های بدن متاستاز نمی دهد. اما چون داخل جمجمه فضا محدود است، بزرگ شدن تومور می تواند روی بافت مغز، اعصاب مغزی و عروق مغزی فشار وارد کند.
نکته مهم: برای “مننژیوما” فقط مشاهده در MRI مهم نیست؛ بلکه علایم شما، محل دقیق تومور، سرعت رشد تومور و سن تان است که نقش اصلی را در تصمیم گیری برای چکاپ دوره ای و یا عمل جراحی دارد.
علائم مننژیوم مغزی چگونه است؟
علائم کاملا به اندازه و محل تومور و میزان فشار بر ساختارهای اطراف در مغز بستگی دارد. بسیاری از تومورهای مننژیوما به دلیل سایز کوچک، علائمی ایجاد نمی کند و به صورت اتفاقی در MRI مشاهده می شود:
سردردهای تدریجی
سردردی که کم کم شدیدتر می شود، به مسکن پاسخ نمی دهد.صبح حا بدتر است و گاه بیمار را شب از خواب بیدار می کند ، گاه با حالت تهوع همراه است.
تشنج
با فشار روی قشر مغز و گاه منطقه تمپورال ( گیجگاهی) موجت تشنج ناگهانی می شود.
اختلال بینایی
تاری دید، دوبینی و یا سیاه شدن میدان بینایی، به خصوص اگر تومور نزدیک عصب بینایی باشد.
ضعف و اختلال عملکرد
فشار روی بعضی از قسمت های مغز موجب ضعف یک دست یا پا، اختلال تکم، مشکل بویایی یا اختلال حواس می شود.
در MRI، مننژیوما نشان داده است؟
نگران نباشید و MRI خود را ارسال کنید تا بررسی تخصصی انجام شود
این علایم یعنی همین امروز مراجعه کنید:
- تشنج برای اولین بار به خصوص در بزرگسالی
- تاری دید یا دوبینی پیشرونده
- ضعف ناگهانی یا فلج یک طرفه صورت یا اندام
- سردرد شدید با استفراغ مکرر و یا کاهش سطح هوشیاری
تشخیص مننژیوما چگونه است؟
MRI با تزریق
بهترین روش تصویر برداری برای مشاهده تومور، سایز آن و بررسی عروق وبافت مغزی اطراف آن می باشد.
CT مغز
برای بررسی تغییرات استخوانی اطراف تومور و برناه ریزی جراحی انجام می شود.
معاینه بالینی و بررسی تصاویر توسط جراح مغز و اعصاب
بررسی دید، حرکات چشمی، قدرت عضلانی اندام ها، رفلکس ها و سایر معاینات لازم انجام می شود و با تصاویر MRI/CT مغز به طور دقیق مطابقت داده می شود.
اگر عمل نیاز نباشد:
تصمیم نهایی به سن، سلامت عمومی، اندازه تومور و سن شما بستگی دارد. در موارد زیادی، صبر و کنترل دوره ای بهترین راه است:
1-مشاهده و تصویربرداری دوره ای: اگر مننژیوما کوچک، بدون علامت و با رشد آهسته باشد، ممکن است فقط هر 6 تا 12 ماه MRI دوره ای شوند. بسیاری از بیماران، سال ها بدون نیاز به عمل زندگی عادی دارند.
2-رادیوتراپی استریوتاکتیک: برای تومورهای کوچک که نمی توان عمل کرد و یا نمی خواهیم عمل کنیم، پرتودرمانی هدفمند می تواند رشد تومور را آهسته یا متوقف کند.
3-مدیریت علایم: داروهای ضدتشنج برای کنترل تشنج و داروهای ضد سردرد زیر نظر متخصص داخلی مغزو اعصاب داده می شود.
جراحی؛ چه زمانی و چگونه
جراحی زمانی مطرح می شود که تومور در حال رشد باشد، تومور علامتدار و بزرگ باشد، فشار روی عصب بینایی و یا ساقه مغز باشد :
میکروسکوپی
برداشت کامل تومور با مننژ درگیر بسیار مهم است. که در زیر دید میکروسکوپ، تومور با ظرافت و دقت از عروق و اعصاب و بافت مغز اطرافش جدا می شود.
اندوسکوپی
در تومور های قاعده جمجمه، میتوان با روش اندوسکوپی از بینی، تومور را با حداقل آسیب خارج نمود.
جراحی به همراه رادیوتراپی
در تومور در محل حساس و با درگیری عروق اصلی یا اعصاب مغزی، به دلیل عدم امکان خروج کامل تومور با جراحی، پس از جراحی برای بیمار رادیوتراپی درخواست می شود.
بسیاری از مننژیوم ها را می توان با تکنیک میکروسکوپی و با کمک نورونویگیشن، با حداقل برش و تراشیدن مو خارج کرد. هدف نهایی، باز گرداندن بیمار به زندگی عادی با کیفیت بالا می باشد.
آیا هر مننژیومی باید عمل شود؟
خیر، تشخیص مننژیوم به تنهایی به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست. تصمیم نهایی بر اساس تصاویر MRI, علائم، محل و اندازه تومور و روند تغییر آن در طول زمان است.
سوالات متداول
آیا مننژیوما بدخیم و سرطانی است؟
خیر، در اکثر موارد مننژیوما خوش خیم است. در تعداد محدودی مننژیوما بدخیم می باشد که با پاتولوژی مشخص می شود.
اگر مننژیوما کوچک باشد و بی علامت، چه کار کنم؟
هر 6 تا 12 ماه با MRI کنترل می شود تا رشد آن بررسی شود. در بیشتر موارد هم نیاز به جراحی فوری نمی باشد.
پس از عمل ممکن است تومور برگردد؟
اگر تومور کامل با مننژ درگیر خارج شود، احتمال عود بسیار کم است. در موارد جراحی ناقص برای حفظ عروق و اعصاب، ممکن است سال ها بعد نیاز به درمان رادیوتراپی و یا جراحی مجدد باشد.
آیا استر یا موبایل موجب مننژیوما می شود؟
خیر، تحقیقات هنوز موردی به نفع آن پیدا نکرده است. علت دقیق مننژیوما مشخص نیست و عوامل ژنتیکی و هورمونی در آن موثر است.
آیا بعد از عمل به زندگی عادی باز میگردم؟
در بسیاری از موارد بیمار بعدیک تا دو هفته به زندگی روزمره باز می گردد و نیاز به خوابیدن طولانی مدت نمی باشد. استراحت طولانی موجب تاخیر بهبودی است.
آیا مننژیوما طول عمر را کاهش می دهد؟
خیر، اکثر بیماران طول عمر طبیعی خود را دارند.
اگر برای شما مننژیوما تشخیص داده اند
بهترین قدم در ابتدا، مشورت با جراح مغزو اعصاب است. در ویزیت، تصاویر شما را با دقت بررسی می کنم، محل و اندازه تومور را توضیح می دهم و صادقانه میگویم که آیا نیاز به جراحی دارید و با چکاپ دوره ای کافی است